Mijn vader was een wat introverte, rusteloze en verbaal regelmatig zeer explosief mens. Het liefste was hij buiten in de natuur, waar hij urenlange fietstochten kon maken. Hij had een gruwelijke hekel aan klussen in huis en aan tuinieren. Ik kan me niet herinneren dat mijn vader ooit een grasmaaier in zijn handen heeft gehad. Hij was de enige man in huis, tussen een echtgenote en twee dochters, dus gemakkelijk zal het voor hem niet geweest zijn. Op zijn manier was hij een goede vader voor mijn zuster en voor mij en hij was een liefhebbende en trotse opa. Nu ik bezig ben met het op orde brengen van de brieven en dagboeken die ik in zijn nalatenschap heb gevonden, krijg ik steeds meer het gevoel dat mijn vader heel anders was dan dat wij hem hebben gekend.Toen hij jong was had hij toekomstplannen. Zoals ik hem kende, heeft hij altijd bij dezelfde werkgever gewerkt. Mijn vader had de "naam" aan van alles te (willen) beginnen, maar nooit iets af te maken. Hij kon (bij wijze van spreken) nog geen hamer vasthouden, maar voordat de oorlog uitbrak maakten hij en zijn broer schilderijlijsten, dus "handig" moet mijn vader toch enigszins zijn geweest. De viering van bijvoorbeeld verjaardagen en Kerstdagen waren doorgaans een ramp. Als we geluk hadden begon het vredig, maar het eindigde altijd met ongenoegen tussen mijn ouders. Deze ongenoegens waren heel vervelend natuurlijk, maar Kerstdagen en verjaardagen gaan ook weer voorbij en ongenoegens gelukkig ook. Als jong meisje heb ik mij er nooit in verdiept, waarom mijn vader vaak rusteloos en explosief was. Hij was gewoon zo. Zijn explosieve buien waren nooit tegen mijn zus en mij gericht en het hoorde er nou eenmaal bij. Als hij zo'n bui had, dan konden we maar beter maken dat we wegkwamen, want hij kon behoorlijk bulderen en met de deuren gooien. Nu ik zelf volwassen ben en ik (grotendeels) op de hoogte ben van de voorgeschiedenis, raak ik er steeds meer van overtuigd, dat mijn vader zijn onverwerkte verdriet en onmacht afreageerde op (voornamelijk) mijn moeder. Mijn grootmoeder heeft het verlies van oom Flip nooit verwerkt. Ook mijn grootvader bleef de rest van zijn leven wrok voelen tegen de Duitsers die het leven van zijn zoon hadden genomen. Mijn vader praatte zelden over het verleden, dus kon ik ook niet weten, wat "voor mijn tijd" had plaatsgevonden. De dood van oom Flip is een enorme klap geweest voor zijn nabestaanden. Een ieder had tot het laatst nog hoop op vrijlating. Maar dat gebeurde niet. Tijdens zijn gevangenschap communiceerde oom Flip met zijn familie voornamelijk door middel van briefwisselingen en soms werd bezoek toegestaan.

Pas nadat oom Flip ter dood gebracht was, werd de familie over zijn heengaan ingelicht. Zijn eigendommen en twee afscheidsbrieven werden thuis bezorgd en meer was er niet. Er was op dat moment geen lichaam om te begraven. Niemand was in staat om de eigendommen van oom Flip na te kijken, dus alles werd opgeborgen. Pas vele jaren later had mijn vader moed verzamelt om de kleding en andere eigendommen tevoorschijn te halen. In 1945 werden de stoffelijke resten van oom Flip opgegraven uit één van de 33 massagraven in de omgeving van het voormalig PDA. Aan de hand van resten kleding, kon mijn vader aangeven dat dat zijn broer kon zijn geweest. Het waren resten van dezelfde kleding die hij droeg op de dag van zijn arrestatie. Met de dood van oom Flip leek ook de glans van mijn vaders leven verdwenen. Met al die herinneringen werd mijn vader 85 jaar. En al die keren dat hij zijn verjaardag vierde, zou ook zijn broer jarig zijn geweest. Maar toch, het leven ging door. Een paar lichtpuntjes in mijn vader's leven waren de geboorten van mijn zus en mij en later van zijn drie kleinkinderen. Daar waren mijn beide ouders heel gelukkig mee.

In 1997 werd mijn vader getroffen door een beroerte. Al na een paar dagen bleek, dat volledig herstel niet meer mogelijk was. Mijn vader werd linkszijdig verlamd en rolstoelgebonden. In afwachting van een opname in een verpleeghuis verblijf hij enkele maanden in het ziekenhuis. Mijn moeder was en is intussen ook bejaard en voor haar was het een onmogelijke taak om mijn vader thuis zelf volledige verzorging te bieden. Of het nou goed of slecht weer was….. mijn moeder ging iedere dag op bezoek. Met altijd iets lekkers te snoepen mee. Mijn vader's geheugen en spraakvermogen waren gelukkig in tact gebleven. Altijd was hij dankbaar voor bezoek en voor de aandacht die hem gegeven werd. Steevast als we weer naar huis gingen, vroeg hij of we weer gauw op bezoek kwamen. De laatste maanden voor zijn dood praatte mijn vader vaak over het verleden en hij meende dan ook mensen te herkennen die niet meer in leven zijn. Langzaam ging zijn gezondheid achteruit. In de vroege ochtend van 27 juli 2002 heeft mijn vader toch nog onverwacht dit aardse leven verlaten. Er was een einde gekomen aan het leven van een man die vaak worstelde met het leven en met zichzelf. Op 30 juli 2002 hebben wij afscheid genomen van mijn vader. Zoals hij dat gewild zou hebben. Eenvoudig en met muziek die hij mooi vond.
Het was goed.

©Elisa